Op 16 november vond in het kunstencentrum STUK de tweede aflevering van het evenement plaats. La Pièce – hoe treffend – werd een avond vol film, dans en muziek.

Rond 19u stroomt Cinema ZED – de filmzaal van het STUK – aardig vol. Gezelligheid troef wanneer gevraagd wordt om de zitleuningen op te klappen en dichter bij elkaar te gaan zitten. Te veel volk. Dan bood mijn plaatsje op de zijtrap meer comfort. 20a: Stories from a bus is de eerste in het rijtje van drie kortfilms. Regisseur Semir Bucman schetst het portret van buschauffeur Louis in volle midlifecrisis, fin de carrière. Hij ergert zich mateloos aan alles en iedereen; maar voor echte mensen, mensen die geleefd hebben, heeft hij een zwak. Tragikomisch. Hard. Zacht. Mooi. Hoop. In Tanguy’s unifying theory of life (Pim Algoed) wordt het verhaal verteld van twee pummels. Twee naïevelingen en een leeftijdsverschil. De ene houdt zichzelf voor dat hij zijn dromen heeft opgegeven, de andere denkt de wereld te veroveren met het scenario waar hij aan werkt. Maar alles is gedoemd om te mislukken. Steeds opnieuw. En toch is er hoop. Alweer die hoop. Nicolas Daenens gooit het over een andere boeg. Actie reactie. A day in a life roept Magnolia-achtige taferelen op. Twee low-life gangsters vragen aan Emin om hun chauffeur te zijn bij een overval. Een opeenstapeling van toevalligheden en mislukkingen. Net op die ene plaats op dat ene moment gebeurt dat ene ding. En toch komt alles weer goed. Hoop is het nieuwe gat in de markt.

Na Cinema ZED begeef ik mij naar de Soetezaal. De grote lichten worden kleine spots. Lawaai wordt stilte. En dan muziek. We dance to forget. And sometimes we forget to dance… Koen De Preter en Maria Ibarretxe del Val. Dansers. Of beter: lichaamskunstenaars. Ze bewegen alsof er niemand in de zaal zit. Twee bijna dertigers die voor eventjes terug een naïef kind worden. Hij draagt een kostuumvest, zij een roos pofkleedje. Ze rollebollen over het parket, ze vechten, ze springen, ze dansen. Een constant spel van afstoting en aantrekking. Het geheel heeft iets weg van een tekenfilm. Eén die bijna ogenblikkelijk een glimlach op je gezicht tovert. Ze spelen handtennis, lappen de regels van de elegantie in stijl aan hun laars, en wisselen theatrale balkonscènes (weliswaar zonder balkon) af met romantische oprechtheid. Hij heft haar zachtjes in de lucht zodat ze een discobal (die al eventjes in een verloren hoekje lag) aan het plafond kan hangen, en die tederheid is misschien wel hét hoogtepunt van de avond. Bobby Ewing tovert muziekjes zoals Bang Bang (Nancy Sinatra), With or without you (U2), geboenkeboenk en een Grease-medley uit zijn dj-machine. En dan begint ze te zingen. “If you close the door, the night could last forever. (…) I’ll never have to see the day again.”  The Velvet Underground. En toen zag ik dat het goed was.

Ze toveren nog een aantal frigo’s op de dansvloer, het publiek moet wel dorst hebben na al die plaatsvervangende fysieke inspanning. En dan gaat het licht uit. Kwestie van interactie – dat schijnt goed te verkopen dezer dagen – wordt een lichtpaneel bovengehaald met de welluidende mededeling: The dancefloor is yours. Die kelk laat ik aan mij voorbijgaan, en ik steek de binnenplaats over naar het STUK-café, toch met voorsprong een van de gezelligste cafeetjes in Leuven. Over een halfuurtje treedt Cinnabar Green, de groep rond de jonge zangeres en pianiste Nina Van den Bempt, hier op. Een warme chocomelk en een denkbeeldig vat vol verwachtingen later is het zover. Het vijftal wisselt covers af met eigen nummers. Maar het vat in mijn hoofd loopt leeg. Muziek, dat wel. Maar of het mij iets doet? Nee. De chocomelk daarjuist gaf me een warmer gevoel. Dan maar naar huis. Door de kou.

Nu zijn we allemaal een beetje kunstenaar. We leven allemaal in ons eigen beschermde wereldje, en denken dat we eigenzinnig zijn. Anders dan anderen. Het is nochtans dankzij die anderen dat we zelf anders kunnen zijn. Die puberale identiteitscrisis waar niemand lijkt los van te komen. Niet dat het ertoe doet. Iedereen doet toch zijn zin.

Gemeenschappen bestaan niet meer. Of toch niet als alles goed gaat. Wanneer we onrechtvaardig behandeld worden – tenminste, als we dat denken – kunnen we plots wel samen aan de frontlijn gaan staan. Tenzij er koffiekoeken uitgedeeld worden. En dat zal ik geweten hebben. Mijn eenzame tocht naar de toonbank wordt verstoord wanneer ik met geweld word weggeduwd. Ik probeer mevrouw – ja, het is weer een vrouw – duidelijk te maken dat iedereen honger heeft, maar het mag niet baten. In tijden van nood zijn er geen vrienden. Want we hebben het hard, hier, in ons Belgenland.

Ik word opgeschrikt door een “zeg het maar, juffrouwke”, en van de slag bestel ik twee croissants. Geen chocoladekoeken, zoals altijd. Tradities bestaan niet meer. “En een carré confitureke”, tegen de eenzaamheid deze namiddag. De bakkerij is de nieuwe kerk geworden. Ontmoetingsplaats voor jong en oud. En toch zijn we collectief blind voor elkaar.

Ik betaal, gris nog vlug de zondagskrant mee, en met vaste tred stap ik naar buiten. Op straat loop ik mijn buurvrouw voorbij. Ik zeg niets. Want ik weet niet of zij mij kent.

Crumb mag dan een uitstekend tekenaar zijn, zijn persoonlijk leven heeft veel weg van een bodemloze put waar hij niet lijkt uit te willen klimmen. En dat hebben we geweten. Open en eerlijk legt hij zijn diepste zielenroerselen bloot. Soms iets te pijnlijk eerlijk om goed te zijn. Van bij het begin reeds wentelt hij zich in zijn slechte jeugd en de daarmee gepaard gaande portie zelfmedelijden. Perversie blijft zijn stokpaardje, wanneer hij zonder schroom lustig terugdenkt aan zijn highschool-crushes, en bij de gedachte aan de bimbo’s uit zijn dromen wegsmelt. Een getrouwd man is er twee waard?

In vergelijking met zijn broers is Robert Crumb nochtans hét model voor stabiliteit. Wanneer hij ze gaat bezoeken, verandert het gemaakte kunstige sfeertje van de film in uitlachtelevisie. Denigreren wordt voor deze ene keer een eufemisme. Samen gezellig zielig zijn en pijnlijke herinneringen ophalen, lijkt het drietal wel te kunnen smaken.

Filmmaker Terry Zwigoff’s beeld over Crumb getuigt van iets te veel bewondering voor de man. Hij wil alle aspecten van Crumb’s leven belichten, maar blijft daarbij plakken bij de verheerlijking van zwartgallige zelfdestructie.

Vervreemding van de maatschappij is één ding, een heel leven de rol van de tekortgedane spelen een ander. De film heeft meer weg van een reclamecampagne voor melodramatisch egoïsme, dan van een documentaire.